«Δεν προσέχει», «βαριέται εύκολα», «δεν κάθεται να διαβάσει», «πρέπει να του το πω δέκα φορές». Είναι φράσεις που ακούμε συχνά από γονείς όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί. Όμως κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης και μια περιστασιακή δυσκολία στην προσοχή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα.
Πότε η δυσκολία στην συγκέντρωση είναι στα πλαίσια του φυσιολογικού;
Η ικανότητα συγκέντρωσης αναπτύσσεται σταδιακά και επηρεάζεται από την ηλικία, την κούραση, το ενδιαφέρον του παιδιού και το περιβάλλον. Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να αποσπάται όταν είναι κουρασμένο, να δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένο σε μια δραστηριότητα που δεν το ενδιαφέρει ή να χρειάζεται να κάνει συχνά μικρά διαλείμματα.
Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, η προσοχή δεν έχει ακόμη την ίδια διάρκεια και σταθερότητα που περιμένουμε από ένα μεγαλύτερο παιδί.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή;
Αξίζει να παρατηρήσουμε τη συμπεριφορά του παιδιού όταν η δυσκολία στη συγκέντρωση είναι συχνή, επίμονη και επηρεάζει την καθημερινότητά του.
Ενδεικτικά, όταν παρατηρούμε:
- δυσκολία να ολοκληρώσει δραστηριότητες ή εργασίες,
- να ξεχνάει συχνά που βρίσκονται τα προσωπικά του αντικείμενα
- ανάγκη για συνεχή υπενθύμιση των οδηγιών,
- εύκολη διάσπαση από ήχους ή ερεθίσματα του περιβάλλοντος,
- δυσκολία να οργανώσει τα πράγματά του ή τον χρόνο του,
- συχνές διακοπές κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας,
- έντονη απογοήτευση όταν χρειάζεται να παραμείνει σε μια απαιτητική εργασία.
Σημαντικό είναι επίσης να εξετάσουμε σε ποια περιβάλλοντα εμφανίζεται η δυσκολία. Αν παρατηρείται τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο και επηρεάζει τη μάθηση, τις κοινωνικές του σχέσεις ή την καθημερινή λειτουργικότητα του, τότε μια αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τι συμβαίνει.
Η δυσκολία συγκέντρωσης δεν έχει πάντα μία αιτία
Η μειωμένη προσοχή μπορεί να συνδέεται με πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Μαθησιακές ή αισθητηριακές δυσκολίες, δυσκολίες στην οργάνωση, άγχος, συναισθηματικές δυσκολίες, ανεπαρκής ύπνος ή άλλοι αναπτυξιακοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν την ικανότητα ενός παιδιού να συγκεντρώνεται.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αποφεύγουμε γρήγορες ταμπέλες όπως «τεμπέλης» ή «απρόσεκτος». Η συμπεριφορά του παιδιού είναι συχνά ένα μήνυμα ότι κάποια δεξιότητα χρειάζεται υποστήριξη.
Πότε να απευθυνθούμε για μία αξιολόγηση;
Αν η δυσκολία επιμένει, επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ή συνοδεύεται από άλλες δυσκολίες στη μάθηση, στην οργάνωση, στη συμπεριφορά ή στην επικοινωνία, τότε μια διεπιστημονική αξιολόγηση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό πρώτο βήμα.
Στόχος δεν είναι να μπει απλώς μια «ταμπέλα» στο παιδί (όπως για παράδειγμα Διάσπαση Προσοχής ή ΔΕΠ-Υ), αλλά να κατανοήσουμε τι το δυσκολεύει και ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος να το βοηθήσουμε.
Η έγκαιρη αναγνώριση των αναγκών του παιδιού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων του και κυρίως στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησής του.
Γράφει η Χατζηεμμανουήλ Αδριανή , Λογοθεραπεύτρια και Επιστημονική Υπεύθυνη του Κέντρου Θεραπευτικής Παρέμβασης «λέξημα»