Οι περισσότεροι πλέον γονείς γνωρίζουν πως όταν φέρουν το μωράκι τους στον κόσμο , περιμένουν περίπου στην ηλικία των 12 μηνών να αρχίζει να τους καλεί ως «μαμά, μπαμπά», κοντά στην ηλικία των 24 μηνών να χρησιμοποιεί περισσότερες λεξούλες και μέχρι την ηλικία των 3 ετών να σχηματίζει απλές φράσεις.
Παρ’ όλα αυτά, όλο και περισσότερα παιδιά καθυστερούν να αναπτύξουν την ομιλία τους. Μερικές από τις πολλές αιτίες είναι:
- μερική ή ολική απώλεια ακοής
- συχνές μολύνσεις στο ωτοακουστικό σύστημα
- προωρότητα
- νοητική υστέρηση
- αυτισμός
- τραύμα
- στοματο-κινητικες δυσκολίες
- διαταραχες φωνολογικης επεξεργασίας
- καθυστερημένη γλωσσική ανάπτυξη
Όπως παρατηρείτε στην σύντομη αυτή λίστα οι περισσότερες αιτίες είναι διαταραχές που επηρεάζουν την ανάπτυξη λόγου και ομιλίας του παιδιού. Μία ωστόσο αιτία είναι κάπως διαφορετική από τις υπόλοιπες. Η καθυστερημένη γλωσσική ανάπτυξη είναι μία αρκετά συχνή αιτία που δεν σχετίζεται με νευρογενούς φύσεως αίτια.
Ας δούμε ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την καθυστέρηση στην γλωσσική ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Λογοθεραπευτών (ASHA) και με έρευνες που έχουν γίνει παρατηρείται ότι:
- Το αγόρια είναι πιο πιθανόν να παρουσιάσουν καθυστέρηση στην γλωσσική ανάπτυξη απ’ ότι τα κορίτσια.
- Βρέφη που έχουν γεννηθεί πριν την ολοκλήρωση της 37ης εβδομάδας της κύησης τους ή βρέφη που έχουν γεννηθεί λιποβαρή.
- Παιδιά που έχουν παρουσιάσει καθυστέρηση και στην κινητική τους ανάπτυξη.
- Παιδιά των οποίων ένας εκ των δύο γονέων (ή και οι δύο) είχαν αργήσει να μιλήσουν.
- Παιδιά με αδέρφια που παρουσίασαν καθυστερημένη γλωσσική ανάπτυξη.
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως (φτωχά γλωσσικά ερεθίσματα από το οικογενειακό περιβάλλον, γονική ψυχοπαθολογία , κακές συνθήκες διαβίωσης, ψυχοσυναισθηματική ή σωματική κακοποίηση του παιδιού)
- Η παρατεταμένη έκθεση του παιδιού σε οθόνη. Πλέον η ιατρική κοινότητα καθολικά αποθαρρύνει την χρήση οθόνης (κινητό, τηλεόραση, tablet) σε παιδιά κάτω των 18 μηνών (εκτός αν πρόκειται για επικοινωνία μέσω βιντεοκλήσης).
Εάν λοιπόν αποκλείσουμε οποιαδήποτε νευρογενή αιτία, καταλαβαίνουμε πως κάθε παιδί αναπτύσσεται διαφορετικά. Κάποια πιο γρήγορα, άλλα ανάλογα με την ηλικία τους και κάποια πιο αργοπορημένα. Πως μπορούμε να βοηθήσουμε ως γονείς τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες λόγου και ομιλίας;
Αρχικά είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα επικοινωνιακά αναπτυξιακά ορόσημα έτσι ώστε να ξέρουμε σε ποιο στάδιο βρίσκεται το παιδί μας. Έπειτα η χρήση ξεκάθαρων γλωσσικών προτύπων από τους γονείς προς το παιδί, τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα (βόλτα στη φύση ή τις κούνιες, κοινωνικοποίηση με συνομηλίκους, έγκαιρη ένταξη του παιδιού σε σχολικό περιβάλλον), η ανάγνωση βιβλίων/παραμυθιών, η συμμετοχή του γονέα ενεργά στο παιχνίδι του παιδιού και η περιορισμένη χρήση της οθόνης (κινητό, τηλεόραση) είναι παράγοντες πού βοηθάνε τα παιδιά να αναπτύξουν πιο γρήγορα την ομιλία τους. Σε κάθε περίπτωση μία έγκαιρη και έγκυρη αξιολόγηση από λογοθεραπευτή θα σας καθοδηγήσει πιο συγκεκριμένα για τον ρόλο σας στην ανάπτυξη ομιλίας του παιδιού σας.
Τέλος να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης τον οποίο θα πρέπει να σεβαστούμε, εμβόλιμα να τον ενισχύσουμε και όχι να τον απορρίψουμε.