Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, το παιχνίδι αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό της ομαλής ανάπτυξης του παιδιού. Το παιδί μέσω του παιχνιδιού μαθαίνει να εργάζεται, να αφιερώνει χρόνο και να αυξάνει την αυτοεκτίμησή του. Ειδικότερα, βοηθά τα παιδιά να αναπτυχθούν σε όλους τους επιμέρους τομείς: σωματικά, γνωστικά συναισθηματικά και κοινωνικά. Όταν τα παιδιά δεν έχουν την ευκαιρία να παίξουν αρκετά και ποιοτικά, η ανάπτυξη αναστέλλεται και προχωρά µε ελλείματα . Το παιχνίδι δεν πρέπει να συγχέεται με χάσιμο χρόνου. Είναι το μέσο μέσα από το οποίο το παιδί μαθαίνει και αναπτύσσεται, να μοιράζεται, να χαίρεται και να δημιουργεί και ως εκ τούτου είναι μια πτυχή της παιδικής ηλικίας που απαιτείται να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.
Τα είδη του παιχνιδιού στην πορεία ανάπτυξης του παιδιού είναι τα εξής:
- Αισθητικοκινητικό παιχνίδι
Το αισθητικοκινητικό παιχνίδι κυριαρχεί στην βρεφική ηλικία και αποτελείται από ενέργειες που παρέχουν στο παιδί την ικανοποίηση μέσα από τις αισθήσεις και τις κινήσεις του σώματος του. Τα βρέφη αφιερώνουν μεγάλο χρονικό διάστημα παίζοντας με το σώμα και τα άκρα τους, ώστε να βιώσουν ποικίλες αισθήσεις. Αυτή η μορφή παιχνιδιού εμφανίζεται τον πρώτο χρόνο ζωής και φαίνεται να επικρατεί κυρίως το δεύτερο. Για παράδειγμα, αρχικά μπορεί να χτυπά αντικείμενα, να τα αγγίζει, να πιπιλίζει και στη συνέχεια να προτιμά να λερώνεται με δαχτυλομπογίες ή το φαγητό του. Στη πορεία της ζωής του παιδιού, ενώ φαίνεται αυτή η μορφή να υποχωρεί, συνεχίζει να υπάρχει και αλλάζει σε αδρό κινητικό παιχνίδι όπως η κούνια, η τραμπάλα, το ποδήλατο, τρέχοντας και σκαρφαλώνοντας.
- Εξερευνητικό παιχνίδι
Το εξερευνητικό παιχνίδι ξεκινάει στην βρεφική ηλικία και στο τέλος του πρώτου χρόνου ζωής, όπου τα παιδιά εξερευνούν το περιβάλλον του και προσπαθούν να ανακαλύψουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα παιχνίδια και τα αντικείμενα μέσα από επαναλαμβανόμενες ενέργειες. Με την επαφή του µε τα αντικείμενα γνωρίζει τα χαρακτηριστικά τους και δημιουργεί σχέσεις αιτίου- αποτελέσματος. Για παράδειγμα, ρίχνει επαναλαμβανόμενα µία µπάλα από το τραπέζι στο πάτωμά ή πατάει το κουμπί ενός παιχνιδιού για να παράγει ήχο.
- Κατασκευαστικό παιχνίδι
Πρόκειται για εκείνο το παιχνίδι που κάνει την εμφάνιση του το δεύτερο χρόνο ζωής του παιδιού και κυριαρχεί στη προσχολική και μέση παιδική ηλικία. Επικρατεί και στην περίοδο της εφηβείας ,όντας πια πιο δημιουργικό σχετικό με χειροτεχνίες ή με κάποια μορφή τέχνης. Βασίζεται στο χειρισμό διάφορων αντικειμένων ώστε να δημιουργηθεί οτιδήποτε που έχει νόημα για το παιδί. Για παράδειγμα όπλα από τουβλάκια.
- Συμβολικό παιχνίδι
Κατά το συμβολικό παιχνίδι τα παιδιά υποκρίνονται ότι μια πράξη ή ένα αντικείμενο έχει νόημά διαφορετικό από το πραγματικό. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί παριστάνει τη μητέρα ή τον πατέρα, χρησιμοποιεί ένα κουτί για τηλέφωνο, ταΐζει την κούκλα που πεινάει. Αυτό το είδος παιχνιδιού εμφανίζεται από τα τρία έτη.
- Κοινωνικό παιχνίδι
Το κοινωνικό παιχνίδι ξεκινά από τη βρεφική ηλικία όταν το βρέφος ξεκινά την αλληλεπίδραση του με τη μητέρα όπως τα χαμόγελα, το γαργάλημα, το κουκουτζά. Συνεχίζει εμπεριέχοντας την αλληλεπίδραση του με ενήλικες και συνομήλικους. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για το παιχνίδι που το παιδί αναζητά φίλους όπως η δραματοποίηση ηρώων, το ποδήλατο και τα χόμπι.
- Παιχνίδια με κανόνες
Αφορά τα παιχνίδια που αποτελούνται από κανόνες που είτε προϋπάρχουν είτε δημιουργούνται από τους ίδιους του παίκτες , οι οποίοι είναι υπόχρεοι να τους ακολουθήσουν. Τέτοια παιχνίδια είναι τα αθλήματα και τα επιτραπέζια. Η ανάπτυξη αυτού του παιχνιδιού ξεκινά περίπου σε ηλικία εφτά ετών και συνεχίζει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου.
Τα παραπάνω εμφανίζονται σε συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο στη ζωή ενός παιδιού, ταυτόχρονα με την κινητική, νοητική και συναισθηματική ανάπτυξη αυτού. Ωστόσο, δεν αναπτύσσουν όλα τα παιδιά με τον ίδιο βαθμό όλες τις παραπάνω μορφές. Μπορεί να αναπτύξουν γρήγορα κάποιες δεξιότητες ή αργά χρήζοντας κατάλληλης ενίσχυσης. Εδώ έρχεται ο ρόλος του εργοθεραπευτή, που υποστηρίζει, ενισχύει και υπερασπίζεται το δικαίωμα του παιδιού στο παιχνίδι ως άτομα και ως μέλη των οικογενειών τους, των ομάδων και των κοινοτήτων. Η εργοθεραπεία προωθεί την σημασία του παιχνιδιού στην ανάπτυξη, την υγεία και την ευημερία των παιδιών και τα προετοιμάζει να κατακτήσουν τις κατάλληλες δεξιότητες για να γίνουν ενεργά μέλη της κοινωνίας.