« Ο τραυλισμός δεν είναι ηλιθιότητα. Ηλιθιότητα είναι όταν κάποιος δεν είναι αρκετά υπομονετικός για να περιμένει τις σκέψεις των άλλων. »
Roger W Hancock
Τι είναι τραυλισμός;
Ο τραυλισμός είναι μια διαταραχή στη ροή της ομιλίας. Οι άνθρωποι που «κολλάνε» ξέρουν τι θέλουν να πουν, αλλά δυσκολεύονται να το εκφράσουν. Συγκεκριμένα, αυτή η διαταραχή χαρακτηρίζεται από διακοπές στην παραγωγή ομιλητικών ήχων, οι οποίες ονομάζονται δυσρυθμίες και περιλαμβάνουν:
- επανάληψη λέξης, συλλαβής ή φωνήματος (π.χ. και….και…., κα..κα..καλημέρα),
- επιμήκυνση φωνήματος – αρχικού γράμματος μιας λέξης (π.χ. θθθ….θέλω),
- μπλοκάρισμα, όπου το στόμα διατηρεί σταθερή θέση χωρίς να βγαίνει ο ήχος (π.χ. ππππ..πάμε),
- επαναδιατύπωση (π.χ. Θέλω να πάω σινεμά, όχι, θέατρο),
- παρεμβολή ήχων/φωνημάτων (π.χ. Θέλω να πάω εεε σινεμά).
Τα παραπάνω σημεία διαφέρουν ποιοτικά και ποσοτικά από αυτά που εμφανίζονται στην ομιλία ατόμων που δεν τραυλίζουν.
Επίσης, άτομα που τραυλίζουν μπορεί να παρουσιάζουν και δευτερεύουσες μη λεκτικές συμπεριφορές όπως είναι οι ακόλουθες:
- αποφυγή βλεμματικής επαφής,
- επαναλαμβανόμενες ρυθμικές κινήσεις των άκρων,
- μορφασμοί,
- πίεση των χειλιών,
- κλείσιμο των ματιών κ.τ.λ.
Όλα τα παραπάνω καθιστούν την ομιλία του ατόμου κοπιαστική και αγχωτική για τον ίδιο και για αυτούς που τον ακούνε. Έτσι, όταν μιλάμε για «τραυλισμό» δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις συναισθηματικές του προεκτάσεις. Αρκετά άτομα που εμφανίζουν τέτοιες δυσκολίες νοιώθουν ντροπή, θυμό, απογοήτευση, άγχος, άρνηση για τον τραυλισμό κ.τ.λ. (Guitar, 1998).
Ποια είναι τα είδη του τραυλισμού;
Οι Διαταραχές Ροής της Ομιλίας είναι ένας γενικός όρος που περιλαμβάνει τα εξής:
- Τραυλισμός με Έναρξη στην Προσχολική Ηλικία – Εξελικτικός τραυλισμός: Χαρακτηρίζεται από παθολογικά υψηλή συχνότητα ή/και διάρκεια των διακοπών της ροής της ομιλίας, τις οποίες πρέπει να τις διαχωρίσουμε από τις φυσιολογικές. Εμφανίζεται σε ποσοστό 5% έως 15% στον γενικό πληθυσμό. Η ηλικία έναρξης είναι από 18 μηνών αλλά πιο συχνά εμφανίζεται στις ηλικίες 2 έως 5 ετών. Είναι αποτέλεσμα οργανικών (κληρονομικών και νευρολογικών), γλωσσικών, συναισθηματικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Αποτελεί τη συνηθέστερη διαταραχή ροής της ομιλίας.
- Τραυλισμός Νευρογενούς Αιτιολογίας: Οφείλεται ή επιδεινώνεται από επίκτητη νευρολογική ασθένεια ή βλάβη.
- Βατταρισμός – Ταχυλαλία (Cluttering): Ομιλία με γρήγορο ρυθμό που είναι δυσκατάληπτη, συχνά συνυπάρχει με τον Τραυλισμό.
- Τραυλισμός με Έναρξη στην Ενήλικη Ζωή: Ψυχογενής επίκτητος τραυλισμός, εμφανίζεται κατά τη διάρκεια στρεσογόνου περιόδου.
- Διαταραχές Ροής της Ομιλίας Μη Άλλως Ταξινομούμενες.
Πότε μιλάμε όμως για «φυσιολογικό» τραυλισμό – φυσιολογικές δυσρυθμίες στην ομιλία;
Τα μικρά παιδιά κατά τη διάρκεια της γλωσσικής και της φωνολογικής τους ανάπτυξης μπορεί να εμφανίσουν σε κάποιο βαθμό «φυσιολογικές» δυσρυθμίες, δηλαδή περιστασιακές και σύντομες επαναλήψεις ορισμένων ήχων, συλλαβών και μικρών λέξεων. Είναι πιθανό ακόμα να υπάρχουν διακοπές ή, τις στιγμές που το παιδί αναζητάει την επόμενη σωστή λέξη, να ακούγονται ήχοι όπως «εεεεε», «χμμμμ», κτλ. Το πρόβλημα εκδηλώνεται εντονότερα, όταν το παιδί είναι κουρασμένο, βρίσκεται σε υπερδιέγερση ή συνομιλεί με ένα άτομο εκτός του οικογενειακού περιβάλλοντος. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν αντιλαμβάνεται αυτό που του συμβαίνει, ούτε παρουσιάζει απογοήτευση για τον τρόπο που μιλάει.
Συχνά, η συμβουλή που δίνεται στους γονείς είναι να αγνοήσουν τα συμπτώματα, ώστε το παιδί να μην καταλάβει ότι κάτι συμβαίνει με την ομιλία του και ότι με αυτόν τον τρόπο ο τραυλισμός «θα περάσει». Η συμβουλή αυτή όμως ταυτίζεται με την επιθυμία των γονέων αλλά δεν είναι η ασφαλέστερη.
Παρόλο αυτά κάποιες φορές είναι δύσκολο ακόμη και για τον ειδικό να καθορίσει, εάν αυτές οι δυσρυθμίες είναι «φυσιολογικές» και παροδικές ή εάν αποτελούν χαρακτηριστικά του τραυλισμού που εμμένουν.
Ποια παιδιά όμως ανήκουν στην ομάδα υψηλού κινδύνου παραμονής του τραυλισμού;
Οι έρευνες καταδεικνύουν παράγοντες που υποδηλώνουν ότι τα συμπτώματα που εμφανίζει το παιδί ενέχουν τον κίνδυνο παραμονής του τραυλισμού. Μεταξύ άλλων, παράγοντες κινδύνου παραμονής είναι:
- Η κληρονομικότητα. Ο τραυλισμός είναι 3 φορές πιο συχνός σε οικογένειες που υπάρχει ιστορικό τραυλισμού.
- Το φύλο. Ο τραυλισμός είναι 4 φορές πιο συχνός στα αγόρια από ότι στα κορίτσια.
- Η παρουσία δυσκολιών στην ομιλία. Δηλαδή, το παιδί, εκτός των συμπτωμάτων τραυλισμού, δε μιλά καθαρά, αντικαθιστά σύμφωνα με αποτέλεσμα οι άλλοι να μην το καταλαβαίνουν.
- Η εξέλιξη του τραυλισμού. Ο τραυλισμός παραμένει ο ίδιος ή χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου.
- Η εξέλιξη του λόγου του παιδιού (λεξιλόγιο, σύνταξη, έκφραση). Παιδιά με γλωσσικές ικανότητες που παρεκκλίνουν από τις ικανότητες των συνομήλικων παιδιών έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
- Ο βαθμός ανησυχίας των γονέων. Γονείς που ανησυχούν πολύ για την εμφάνιση του τραυλισμού και δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη στιγμή που το παιδί κολλά ή δυσκολεύονται να διαχειριστούν το δικό τους συναίσθημα.
- Η αντίληψη της δυσκολίας από το παιδί και η αντίδρασή του στο γεγονός του τραυλισμού (για παράδειγμα κλείνει το στόμα με το χέρι, μιλά λιγότερο ή καθόλου, έχει αλλάξει η συμπεριφορά του)
- Ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων. Διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών εμπνέει ανησυχία, ακόμα κι αν τα συμπτώματα πάνε κι έρχονται ή είχαν τελείως εξαφανιστεί κάποια περίοδο.
Για τα παιδιά υψηλού κινδύνου απαιτείται άμεση παρέμβαση. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο η έγκαιρη και κατάλληλη διερεύνηση της δυσκολίας οδηγεί στον καταλληλότερο χειρισμό και ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο ο τραυλισμός να καταλήξει να είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό της ομιλίας του παιδιού.
Πού πρέπει να απευθυνθώ;
Αν το παιδί σας παρουσιάζει δυσρυθμίες στην ομιλία του και έχει έστω και έναν από τους παραπάνω παράγοντες, θα ήταν καλό να επισκεφτείτε έναν εξειδικευμένο στον τραυλισμό λογοθεραπευτή για μία πλήρη αξιολόγηση της ροής της ομιλίας του παιδιού σας. Αυτός – ή θα σας καθοδηγήσει για το ποια θα πρέπει να είναι η παρέμβαση που ενδείκνυται.
Τι περιλαμβάνει η αξιολόγηση στον τραυλισμό;
Μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση, τόσο στην περίπτωση παιδιών όσο και ενηλίκων πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής:
- Ποιοτική και ποσοτική αξιολόγηση του τραυλισμού, δηλαδή καταμέτρηση και ανάλυση των δυσρυθμιών.
- Δεδομένα που αφορούν στα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του ατόμου απέναντι στη δυσκολία της ομιλίας του.
- Πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο της επικοινωνιακής αλληλεπίδρασης της οικογένεια του ατόμου.
- Αξιολόγηση της γλωσσικής ανάπτυξης και επικοινωνίας.
- Λήψη αναπτυξιακού ιστορικού.
Σημαντική προϋπόθεση στην αξιολόγηση είναι η συμμετοχή του παιδιού αλλά και των δύο γονιών.
Υπάρχει θεραπεία για τον τραυλισμό;
Όπως και στις περισσότερες διαταραχές, έτσι και στον τραυλισμό η πρώιμη παρέμβαση κρίνεται απαραίτητη. Όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από την στιγμή εμφάνισης των πρώτων συμπτωμάτων μειώνονται και οι πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης. Συγκεκριμένα, η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση κυρίως στα παιδιά μικρής ηλικίας συνεπάγεται με καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η ηλικία δεν είναι περιοριστική, κατάλληλες θεραπευτικές παρεμβάσεις μπορεί να κάνουν μεγάλη διαφορά στην ομιλία, την επικοινωνία, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής και του εφήβου ή ενηλίκου.
Ο τραυλισμός είναι μία διαταραχή στην ομιλία με ποικίλες επιπτώσεις και στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και ενηλίκων αργότερα. Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις απέναντι στα άτομα που τραυλίζουν δεν θα πρέπει να είναι μονόπλευρες (από ψυχολόγο ή λογοθεραπευτή) καθώς και σε αυτή την περίπτωση διαταραχής (όπως και σε άλλες) η συνεργασία μεταξύ των ειδικών καθώς και η εκπαίδευση της οικογένειας προσφέρουν τα βέλτιστα αποτελέσματα στην έκβαση της θεραπείας.
Η μορφή του προγράμματος παρέμβασης καθορίζεται από τη συχνότητα (ποσοστό εμφάνισης) των συμπτωμάτων, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων (είδος τραυλικών συμπτωμάτων- συνοδών συμπεριφορών), το επίπεδο επικοινωνιακής αλληλεπίδρασης παιδιού – γονέων και τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό την ψυχοσύνθεση του ίδιου του παιδιού.
Ειδικότερα, η λογοθεραπευτική παρέμβαση πρέπει να αρχίζει σχετικά σύντομα μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων και οι γονείς πρέπει να εμπλακούν ουσιαστικά και να έχουν ενεργή συμμετοχή στο θεραπευτικό πρόγραμμα. Γενικός στόχος κυρίως αποτελεί στο να ενισχύσουμε την καλή ομιλία, να μειώσουμε τη σοβαρότητα και να περιορίσουμε τη συχνότητα των τραυλικών επεισοδίων μέσα από ορισμένες στρατηγικές.
« Ο τραυλισμός μου ΔΕΝ ΜΕ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΕΙ.
Με προχωράει ΕΝΑ ΒΗΜΑ παραπέρα στη ζωή μου. »
Karthik Rajagopalan
Η κοινότητα των Προσώπων που Τραυλίζουν που εκπροσωπείται στη χώρα μας από το σωματείο «Πρωτοβουλία Προσώπων που Τραυλίζουν», αποτελεί τον αποδέκτη των υπηρεσιών λογοθεραπείας και διαμορφώνει με τη στάση της το επίπεδο της παρεχόμενης υπηρεσίας αλλά και τη στάση της κοινής γνώμης σε θέματα διαταραχών ροής της ομιλίας.
Παρακάτω ακολουθεί ένα βίντεο όπου παρουσιάζεται μία θεραπευτική ιστορία με ήρωα αυτής ένα κοκοράκι που τολμά και τα καταφέρνει…..“Το κοκοράκι που κολλούσε αλλά όλους τους ξυπνούσε”.
https://www.youtube.com/watch?v=V1Yn75HfXAk
ΠΗΓΕΣ:
- https://www.paidiatros.com
- https://epikoinonia.net
- http://www.logopedists.gr
- https://travlismos.gr
- Φούρλας, Γ. (2011). Τραυλισμός: το σύγχρονο πλαίσιο Θεώρησης των διαταραχών ροής της ομιλίας. Σε Γ. Κ. Καλαντζής. Διαταραχές του Λόγου στην Παιδική Ηλικία, Φωνή-Ομιλία-Ανάγνωση-Γραφή (4η έκδοση), 378-291. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.