Υπάρχουν διάφοροι μύθοι και αλήθειες γύρω από το επάγγελμα του ψυχολόγου. Μάλιστα, απαιτείται θάρρος για να ξεπεράσει κάποιος τους μύθους και να ξεκινήσει ψυχοθεραπεία. Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται, πώς να είναι άραγε η ψυχοθεραπεία, τι κάνει ή τι δεν κάνει ένας ψυχοθεραπευτής, εάν είναι κατάλληλη για τους ίδιους και το σημαντικότερο εάν θα είναι αποτελεσματική. Αξίζει να επενδύσω χρόνο, ενέργεια, χρήματα για μια τέτοια διαδικασία; Και εάν δεν έχει αποτέλεσμα; Ή μάλλον – για να το διατυπώσουμε καλύτερα – Και εάν δεν ακούσω αυτά που θέλω;
Η μεγαλύτερη προσδοκία των ανθρώπων που εισέρχονται στην θεραπεία είναι το άκουσμα στην συμβουλή που θα τους δώσει ο ειδικός. Η συμβουλή βγαίνει από το ρήμα συμβουλεύω (συν + βουλεύω) το οποίο στην αναζήτηση του λεξικού αναγράφει “λέω σε κάποιον τι πιστεύω πως είναι καλύτερο να κάνει”. Τι είναι καλύτερο για ποιον όμως; Για κείνον; Ή για μένα; ΄Η για τους άλλους; Ήδη δημιουργείται το μπέρδεμα… Όμως, όταν από την πρώτη κιόλας συνεδρία κάποιες φορές τους γνωστοποιείται πως ο ίδιος ο ψυχοθεραπευτής δεν δίνει συμβουλές, απογοητεύονται. Η πρώτη αντίδραση είναι εντυπωσιακή. Και γιατί ήρθα εγώ εδώ σε σένα;
Προς αποφυγήν τέτοιων εκπλήξεων και ματαιώσεων, (γιατί – όσο κι αν σε εκπλήσσει – στην ψυχοθεραπεία δεν δίνουμε συμβουλές!) θα ήταν βοηθητικό να σκεφτούμε τι συμβουλές άραγε θα θέλαμε να μας δώσουν οι φίλοι μας ή τα κοντινά μας πρόσωπα σε διάφορα διλήμματα της ζωής ακόμα και σε μία δύσκολη συνθήκη που μας ταλαιπωρεί και δεν ξέρουμε πώς να τη διαχειριστούμε. Θέλουμε να ακούσουμε συμβουλές που ακούγονται εύκολες στα αυτιά μας, χωρίς να χρειάζεται να καταβάλουμε ιδιαίτερη προσπάθεια για να τις κάνουμε πράξη; Θέλουμε να ακούσουμε την σκληρή αλήθεια όπως είναι, που κάποιες φορές δεν συμβαδίζει με τις ανάγκες και τα θέλω μας; Ή θέλουμε να ακούσουμε συμβουλές που και εμείς οι ίδιοι έχουμε σκεφτεί για μας, αλλά δεν αναλαμβάνουμε την ευθύνη να τις λεκτικοποιήσουμε με κάποιον τρόπο; Με λίγα λόγια θέλουμε να ακούσουμε τον ίδιο τον εαυτό μας;
Ποιος μπορεί να μας εγγυηθεί ότι ξέρει τι είναι κατάλληλο για μας την συγκεκριμένη στιγμή κάτω υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες ζωής; Ποιος μπορεί να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού μας και να μας εξασφαλίσει πως οτιδήποτε κι αν συμβεί στο μέλλον, θα αναλάβει και τις συνέπειες της απόφασης αυτής; Η απάντηση είναι προφανής. Κανένας.
Οι απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που θέτουμε για τον εαυτό μας, βρίσκονται μέσα μας. Μα αφού είναι για τον εαυτό μας! Κανένας δεν μπορεί να αναλάβει τη δική μας ευθύνη για διάφορες αποφάσεις που καλούμαστε να πάρουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Γιατί, όταν την αναλάβει, εμείς τι είμαστε; Που είναι τότε η δική μας υπόσταση, η δική μας ματιά, η δική μας προσωπικότητα; Χάνεται… και σιγά σιγά χάνουμε την πρωτοβουλία, την ενέργεια, την απόφαση, την κρίση μας, τον εαυτό μας. Χάνουμε εμάς.
Συνεπώς, τη στιγμή που στην ψυχοθεραπεία οι βασικότεροι στόχοι είναι ο θεραπευόμενος να αναλάβει την ευθύνη των αποφάσεων και των πράξεων του, να ενεργεί και να εκφράζεται, να συμπεριφέρεται αυθεντικά και να μην στέκεται απλά παθητικός δέκτης όλων όσων συμβαίνουν γύρω του, πώς ο ίδιος ο θεραπευτής θα του αφαιρέσει την ικανότητα να τα κάνει όλα αυτά; Ο θεραπευτής δεν λειτουργεί σαν σύμβουλος, που θα αναλάβει το ρόλο του γονέα ή του ενήλικου που υποδεικνύει στο παιδί του τι θα κάνει και τι όχι – εγκαθιδρύοντας έτσι μια παιδική στάση του ενήλικου ατόμου που έχει απέναντί του – αλλά είναι συνοδοιπόρος στην πορεία του ατόμου να βρει τη δική του φωνή, να την αναγνωρίσει, να την ακούσει.